sábado, 17 de febreiro de 2018

O fracaso do individuo



  Todos vemos a mesma serie de televisión, lemos o mesmo libro e ata tomamos o mesmo combinado cada tarde, e quen non o fai non está na onda. A singularidade, que tanto se proclama, é tan singular que nos iguala por un mesmo rebolo e a diferencia, moitas veces, no pasa de ser un pequeno matiz que non vai máis aló de se prefires o café cunha cullerada ou cullerada e media de azucre. Esa nimiedade e todo o máis que nos diferencia nun mundo en que cada vez máis nos parecemos todos en gustos, preferencias e aspiracións.



     No traballo miramos máis ós números que á cara da persoa. Os capataces só saben ler estatísticas que, evitando e desprezando as peculiaridades propias de cada quen, confrontan. O mesmo traballador, imbuído nese afán comparativo, afánase por superar as cifras persoais polas que é medido, tratando de amosarse sobranceiro, sen decatarse de que cando falan del non citan un nome, senón un número. A frase máis escoitada é esa de que un se está realizando, cando realmente o que está é autoexplotándose a si mesmo, tratando de superar o propio rendemento, a mesma capacidade laboral para facerse notar. Xa non se necesita un capataz, encargado ou vixilante que o leve polo rego, xa está a idea esa da realización persoal que non é outra cousa máis ca un eufemismo para que cada quen se esforce por deixar as plusvalías do seu traballo na bulsa empresarial. E chégase así á angustiosa loita contra o que nos rodea, virulenta moitas veces, polo único afán de sobresaír, de competir cos compañeiros co fin de demostrarnos, a nós e ó entorno, que non somos como o resto, cando realmente esa mesma aspiración é o que nos iguala; e a aqueles que non a teñen marxínanos.      

     A cousa é que a cada intre estamos máis felices de formar parte da morea indistinguible, aínda que a nivel persoal, cada quen ó seu xeito, está convencido da súa particularidade, porque a pesares de que todos pedimos o mesmo tipo de viño, cada quen manifesta unha preferencia por unha marca, por unha etiqueta que singulariza a denominación de orixe que todo o engloba.
     Vivimos nunha sociedade de alienados, e convencémonos de que esa alienación é o mellor dos mundos, por iso, visualizarnos nas redes sociais, no grupo ou nas festas de empresa con esmorga incluída, manifestando excentricidades de todo tipo, é o único que nos axuda nesa procurada diferenciación, sen decatarnos de que iso só é unha especie de narcisismo abocado a revolver e enturbar as augas do regato en que nos miramos; e en resumidas, a meta cara a que imos é algo embarullado no que se pretende salientar sen deixar de ser coma todos.
    Byung-Chul Han, un filósofo de orixe surcoreano con cátedra en Berlín, explica todo isto que el chama a “sociedade do cansazo” e fala da “agonía do pensamento”, porque xa non é o que nós pensamos, senón o que é lícito pensar, segundo os medios nos indican, evitándonos e negándonos a propia opinión, análise ou crenza.
     A tal extremo chegamos, que só lemos, vemos e escoitamos aquilo co que habemos de estar de acordo, e sen maior opinión rexeitamos todo o que é contrario a esas ideas, nas que nos encastelamos con teima numantina.
     Como con calquera pensador, podemos estar ou non de acordo con el, pero non estará de máis achegarnos a escoitalo cando explica como competimos e nos explotamos a nós mesmos ata facer real o fracaso do individuo.



xoves, 15 de febreiro de 2018

CULTURA POPULAR



Por Pepe de Rocaforte
A fins dos anos corenta do século pasado houbo un aumento considerable das manifestacións anti-británicas en Exipto e o enfrentamento contra a potencia europea que dominaba o país levaría ós exipcios, coa axuda (interesada) dos Estados Unidos, a emanciparse en 1952 dos odiados ingleses e facerse co control do Canal de Suez.
Se se preguntan vostedes a que vén este pequeno alarde de erudición histórica contestarei que a información non me chegou na miña tenra infancia por medio dos boletíns informativos da radio, nin por lecturas de prensa, nin pola formación escolar. ¡Seríache boa! Chegoume gracias á lectura dunha novela, orixinal de míster John Lack e titulada “Fango en el Canal de Suez”, publicada pola Editorial Dólar de Madrid na súa colección “C.I.A.”.
Por medio doutra novela do mesmo tipo que a anterior, esta publicada pola Editorial Rollán na súa colección “F.B.I”, escrita por míster Alf Manz e titulada “Shangai”, tiven a miña primeira noticia sobre a Longa Marcha de Mao Zedong (ou Mao Tse Tung, como en España se escribía daquela) e a inminencia da súa chegada a Shangai, porto de refuxio de moitos europeos ó remate da Segunda Guerra Mundial, os cales ante a aproximación do exercito comunista, iniciaban un novo éxodo naquel escenario pintiparado para unha novela de xente metida en negocios sucios, políticos, espías e axentes secretos.
Certo que este tipo de fontes de información tiñan en ocasións pouca relación coa verdade histórica. Por exemplo na novela “Uranio en el Trópico”, orixinal de mister John L. Martin, publicada na xa citada colección “C.I.A.” de Editorial Dólar, lin e crin que Martín Bormann, un dos homes importantes no círculo íntimo de Hitler, estrañamente desaparecido en 1945, estaba oculto nas selvas centroafricanas, onde levantara unha cidade na que os mellores científicos alemáns traballaban para conseguir unha bomba máis potente que a de Hirosima, coa cal acadar o dominio do mundo. Aínda pasarían uns vinte anos desde a publicación desta novela ata a confirmación da morte de Bormann en 1945. De calquera xeito non había medo, o axente da C.I.A. de turno descubriría a cidade  e el só acabaría coas novas ilusións nazis.
A voltas co tema descubrín que baixo os nomes presuntamente norteamericanos destes autores ocultábanse uns aceptables escritores hispanos: John Lack, chamábase realmente Juan Bautista Lacasa Nebot; Alf Manz (un dos meus autores favoritos daquela) era Alfonso Rubio Manzanares; e detrás de John L. Martin estaba un Juan Losada Martín. Todo o cal dáme pé para volver sobre o tema. Pero será outro día, hoxe xa case non me queda espacio.

sábado, 10 de febreiro de 2018

¿Hai librarías en Nixeria?





É unha condición propia de camanduleiros pensar que todos os pobres son analfabetos, que os oficios teñen categoría en relación ó salario percibido ou que todos os inferiores son xente sen alma. Unha actitude tan arcaica que máis ben parece propia do pensamento de Juan Ginés de Sepúlveda, aquel sacerdote que discutía no século XVI con Bartolomé de las Casas asegurando que os indios eran pouco máis ca animais de carga.


 No edificio do lado vive un negro. Un mozo que traballa en algo da construción, con quen me saúdo todos os días desde que en certa ocasión coincidimos na cafetería do barrio e discutimos sobre un gol que non foi e el defendía. Hoxe deume por pensar como empezaría el este parágrafo: “No edificio do lado vive un branco”. Non, non soa tan pexorativo. Pero o que máis me preocupa, máis aínda que chamarlle negro, negriño ou niger é o pouco que sei del e da súa vida. En comparación, eu son un ignorante ó seu lado, ó lado de quen sabe sobre o meu país moito máis do que eu do seu. Ou peor aínda, do pouco que me molesto por saber del, como se este veciño fose menos importante ca un nórdico que vive de rendas. Á fin este mozo está cotizando para que non quebre a caixa das pensións. Por non saber non sei de onde é, se chegou en patera ou en avión, se ten estudios, a que se dedicaban os seus país, se ten familia ou non, aquí ou aló. Véxoo como unha nota de cor na barra da cafetería, a pesares de que son consciente de que detrás del hai toda unha vida, unhas arelas tan duras, lícitas e importantes como as de tantos familiares meus que viviron noutros países para que a familia que quedaba na terra puidese levar unha vida digna. Familiares que me teñen contado de profesores americanos tan incultos que pensan que a península Ibérica cadra en África ou que nunca oíron falar de Leinchestein nin de Andorra.

  Estoutro día a escritora nixeriana Chimamanda Ngozi sentiuse ofendida durante unha entrevista en Francia, diante dunha nutrida audiencia, na que a entrevistadora lle preguntou (seguramente con retórica) se en Nixeria había librarías. A escritora, con moita calma veu a responderlle que con aquela pregunta xa se decataba da pobre idea que os franceses (eu diría os europeos) teñen do seu país, que o ven como algo diferente e só coñecen os casos de violencia ou os actos terroristas de Boko Haram.

     Chimamanda, que é unha autora nova (40 anos) cun currículo impresionante, tivo que explicarlle que ela escribe para os nixerianos en razón das súas vivencias, e os nixerianos len os seus libros, anque tamén está moi agradecida de que a súa obra sexa traducida e lida en todo o mundo. Tivo que explicarlle que alí, no corazón de África, hai librarías como no resto dos países, anque, desgraciadamente, igual ca en Europa e América, as librarías non están pasando polo mellor momento. Lamentouse de que en pleno 2018, con internet e toda a rede de interconexión mundial existente, alguén teña que preguntar algo así, o que denota o pouco que o norte se molesta por saber do sur.

     Por iso, esta tarde irei á cafetería do barrio, agardarei polo meu veciño, e tratarei de saber algo máis ca que África ten paisaxes fermosísimas, animais sorprendentes, aldeas e incomprensibles pelexas entre clans e tribos, que é o único que nos contan nos informativos e nos documentais.
(Artigo publicado na sección Lingua Proletaria da edición de Barbanza de La Voz de Galicia)