xoves, 14 de decembro de 2017

NA PONTE DA BARCA



Por Pepe de Rocaforte

Nesta vila do Miño portugués a ponte que lle dá nome á localidade e que a fins do século XIV veu substituír a embarcación que comunicaba as dúas marxes do río nun dos múltiples camiños de Santiago, non ten tantos arcos como a súa compañeira da Ponte de Lima, dezaseis quilómetros augas abaixo. Só nove lle contei a esta, case tan airosos coma os da Ponte Vella de Ourense, aínda que hoxe as reminiscencias literarias ma asocien máis ben con aquela outra sobre o Drina da cal tantas historias, épicas, crueis, sentimentais, marabillosas, nos contou Ivo Andric na súa gran novela.
            A semellanza coa "kapia" da ponte do Drina, a da Barca ten tamén, no medio e medio, respaldado polo escudo das quinas, un lugar con asento de pedra onde quero supoñer que os vellos se sentan nos días de bonanza a tomar o sol e contar historias antigas, como facían as personaxes de Andric mentres observaban, máis desenganados que curiosos, o paso nunha e noutra dirección de tantos invasores como asolaron as malfadadas terras dos Balcáns.

            Aquí, na vila portuguesa, mesmo ó lado da ponte, encóntrase o "Xardín dos Poetas", candorosa denominación que de primeiras me fixo pensar en mozos asténicos recitando as súas rimas, inspiradas tal vez polas augas que circulan mainas ós seus pes, augas do Rio do Esquecemento que as lexións romanas, posuídas polo pánico diante do descoñecido, se resistían a atravesar. Sen embargo, segundo puiden saber logo, a razón de este pequeno xardín levar tal nome reside no recordo e homenaxe da vila ós poetas quinhentistas Diogo e Agostinho Bernardes, nacidos na localidade.


            Diogo, quen fora escribán na vila, acompañou ó rei D. Sebastião a terras africanas co encargo de referir en verso épico a súa futura xesta conquistadora. Logo da derrota da expedición portuguesa en Alcácer Quibir, foi feito prisioneiro e tempo despois, liberado e de volta na terra nativa, dedicouse a cantar nos seus poemas o verdor das ribeiras, e as penedías da montaña, e os limpos cursos fluviais do norte lusitano, que reencontrados no presente xa non os podía ver tal como a súa memoria os evocaba.

Agoas do claro Lima, que corria
Para min, noutro tempo, claro, e puro,
Que correr vejo agora turvo, escuro,
Quem afogou en vos minh’alegria?
Cuidey que con vos ver descansaria,
Do mal do catiueiro, triste, e duro,
Mas mais sem gosto aqui, menos seguro,
Me vejo, do que me vi, em Berberia.
Mudança vejo aqui em aruoredos,
Crecerão muitos, muitos acabarão,
Fez seu oficio, en tudo a natureza:
Duas cousas porem não se mudarão,
Lugar, e duro ser destes penedos,
De vossos naturais, teima, e dureza.

luns, 11 de decembro de 2017

Documentos: identidades inequívocas.



               

           A linguaxe escrita é importante na nosa cultura, non só como forma de comunicación intercambiable coa verbal, senón con un estatus superior. De entrada, a unha opinión expresada por escrito adxudícaselle máis peso que a outra, co mesmo contido, expresada verbalmente. Pero ademais determinados documentos implican unha presuposición de veracidade, como é o caso de determinados carnés ou títulos académicos. Enténdese que estes documentos son unha fonte fiábel que acredita que, quen os posúe, ten determinados coñecementos e competencias para levar a cabo unha serie de tarefas.
           Por iso, é habitual dirixirse a este tipo de documentos á hora de determinar o valor das persoas. De entrada, charlando de política na sobremesa, as opinións de unha politóloga, poñamos por caso, teñen máis valor que as de unha bióloga ou unha garda de seguridade que pasa a súa xornada laboral escoitando a radio e lendo a prensa. Pero ademais, algunhas destas acreditacións resultan indispensábeis para poder desenvolver legalmente actividades e profesións concretas. Salvo excepcións, as titulacións das persoas candidatas a un posto de traballo míranse antes que á propia persoa a contratar, cuxa identidade pasa a un segundo plano porque o relevante son os diplomas cos que conta.
            Así somos, adxudicamos aos documentos unha veracidade intrínseca e, os psicólogos narrativistas White e Epston souberon sacarlle partido a esta manía que temos as persoas de crer na palabra escrita sobre todas as cousas. Comezaron a expedir certificados como o “Certificado de fuxida da culpa”, que serve para lembrar a quen o obteña e aos demais, que esa persoa renunciou oficialmente á súa disposición á super-responsabilidade, e  xa non é vulnerábel aos convites dos demais para que viva por e para eles en vez de ocuparse da súa propia vida. 
            O “Certificado de vitoria sobre o pis traidor”, outorgado aos nenos e nenas con eneurese (que antes mexaban por riba) é outro exemplo de grande suceso, máis que nada porque se lles outorga a identidade de persoa vencedora sobre ese pis traidor que os asaltaba sen que eles puidesen facer nada. Agora, con un certificado que deixa por escrito que Fulano “é quen gaña ao pis traidor e en vez de encherse de pis, énchese de gloria”, o neno non ten máis remedio que gañar a partida: ten un documento que proba que pode detectar as gañas de ouriñar e ir correndo ao baño, e iso fai. O mesmo acontece co medo a monstros e pantasmas: non se precisan longas explicacións racionais sobre a imposibilidade de que tales seres mitolóxicos existan nin exposicións reiteradas ás sombras que se crean no cuarto polas noites ate aprender que non son perigosas. Non, basta con entregar un solemne diploma de Cazador de Pantasmas para que unha nova identidade de valente cazador pese máis que o medo, e quen antes sentiu terror ante a idea de ir á cama polas noites, agora loce no patio do colexio un diploma de domador de monstros e ofrécese a axudar aos seus compañeiros e compañeiras na temeraria tarefa de enfrontarse aos monstros que se colan nos seus cuartos polas noites. 
                                                                       Adelaida Vidal.