xoves, 19 de outubro de 2017

ULISES E POLIFEMO




Por Pepe de Rocafote




Comentaba o outro día cuns amigos a valorización que para o visitante, o turista, o viaxeiro, representa ter, antes de coñecer un país, ou unha cidade, ou calquera outro lugar, un primeiro contacto por medio dun libro, e non me refiro ás guías de viaxe, senón a un texto literario de calidade que nos seduza e realce ós nosos ollos o atractivo dese lugar.
     Veume entón á memoria Sicilia, onde hai tal abundancia de arte, de historia, de monumentos e de fermosas paisaxes. Unha terra da cal non sei quen dixo que, se querías formarte unha idea cabal de como fora a Grecia clásica, a onde che compría ir era alí, á máis grande illa da Magna Grecia.
      Non me atreverei eu a dicir tanto, a visita á península helena paréceme imprescindible. Pero sitios como Selinunte, Agrixento, Sexesta, Siracusa, Taormina e tantos outros, conservan abondosos e en boa parte ben coidados restos da época helénica que te transportan a aqueles tempos onde tomaron forma as bases da nosa cultura occidental.

      Un lugar que en Sicilia me impresionou particularmente, atópase á saída de Catania en dirección ó norte pola avenida Lungomare. Alí, aínda non ben deixada atrás a cidade, frente ó portiño de Aci Trezza, atópanse os Farallóns, que non deixan de ter a súa similitude cos Aguillóns do noso Cabo Ortegal (tal vez estes sexan máis impresionantes). Pero os sicilianos teñen ó seu favor a lenda de que aquelas pedras son as guindadas por Polifemo contra a embarcación de Ulises cando este, despois de o deixar cego, fuxiu da súa cova.
     O lugar onde se conta esta historia (a Rapsodia IX, versos 193-542, da Odisea) foi o primeiro fragmento desa epopea que lin na miña vida. Diante dos ollos teño agora a “Historia de la Literatura (hasta Cervantes inclusive)”, de Evaristo Correa Calderón e Fernando Lázaro (Carreter), libro de texto no meu terceiro curso de bacharelato, onde lin este relato. Inesquecible, polo tanto. ¿Como non me ía sentir logo tan emocionado diante das “Isole Ciclopi”?
      E esto tráeme á memoria outro tema: o das lecturas de obras literarias no bacharelato. ¿Que sería mellor: incluír no libro de texto fragmentos escollidos de varios libros e que logo o alumno, se se sinte interesado, vaia pola súa conta ler a peza completa; ou poñerlle como lectura obrigada un (ou máis de un) libro enteiro?
       Pero non é este o lugar nin eu son a persoa indicada para tratar do asunto, así que deixémolo correr.

luns, 16 de outubro de 2017

A noite negra



                 
     Onte pola noite souben por unha rede social virtual que Galiza estaba ardendo. Souben tamén que a radio e a televisión públicas seguían coa súa programación habitual mentres o país ardía e a poboación saía ao monte e ás rúas para aplacar o lume. Portugal, onde os incendios levan unha centena de vítimas no que vai de verán, mandaba máis axuda que o Estado Español.

     Probablemente, nun futuro próximo, a noite do quince de outubro de 2017 apareza na Wikipedia como a “noite negra da Galiza” ou calquera outro nome que recolla a magnitude do que vivimos.
      A un mes de cumprírense quince anos do desastre do Prestige, asistimos á confirmación de que a situación do noso país variou bastante pouco: outra vez a falta de medios, outra vez é a xente quen mira pola súa terra: polos seus montes, polos seus animais, polas súas casas mesmo nunha cidade como Vigo, de 300000 habitantes. Outra vez asumindo como propia a frase peronista que afirma que “só o pobo salvará ao pobo”.
     Outra vez o lema “Nunca Máis”, que se berrará coa mesma raiba pero supoño que con menos convencemento, porque a mesma sentenza repetiuse xa varias veces máis: case cada verán cambiamos o fondo negro do petróleo polo alaranxado e granate das chamas. Sempre hai unha vez máis e esta é unha auténtica catástrofe que implica, ademais das hectáreas queimadas, catro vidas: dúas mulleres e dous homes atrapados polo lume mentres traballaban para extinguilo. Un deles procuraba, cos seus coñecementos e medios, paliar o lume no seu fogar e salvar aos animais. Só. As mulleres calcinadas nunha furgoneta, tamén soas. Galiza, completamente soa, contando só consigo mesma, coas mulleres e cos homes que saen ás rúas sen estado para salvar o seu país.
     Pode ser correcto agardar a atallar a situación de emerxencia antes de sinalar ás políticas. Pero é realmente difícil adiar o debate cando fai só catro días contabamos 235 incendios rexistrados no mes de outubro e asistíamos estupefactas á non renovación do contrato de máis de 300 brigadistas. Nunca tantos recursos se investiran contra os incendios nun mes de outubro, di o presidente. Pero é que nunca nos últimos vinte anos ardera tanto Galiza en outubro. Pouco pode facer a Xunta de Galicia contra o cambio climático, mais pode, e debe, adoptar unha política forestal que procure a recuperación da vexetación autóctona, que cando menos non pareza deseñada para favorecer á industria da celulosa. Que dunha vez por todas sexa certo: “Nunca Máis”, esta vez en serio.
                                                Adelaida Vidal