sábado, 21 de abril de 2018

Mars city

 

 

Unha vez máis volvemos a darlle voltas ó asunto da conquista do espazo como se se tratase dunha emigración á que estamos destinados os terrícolas. E cando se fala deste asunto, o primeiro que nos vén á cabeza é Marte e os marcianos.

     Certamente, desde os primeiros homínidos ata hoxe en día, é condición da nosa especie superar horizontes, outear por encima da sebe e avanzar cara outras terras, por iso, que nos falen da conquista e repoboación de outros planetas é algo que se contempla como unha posibilidade, e de feito a viaxe a Marte xa está aí, á volta da esquina, anunciada como unha excursión do INSERSO, pero sen querer ser escéptico, outra cousa moi distinta é habitalo e manterse alí por un tempo máis ou menos longo. A diferencia de gravidade pode facernos resentir dos ósos máis ca se vivimos nun país húmido, logo está a falta de abono para a terra de quen pretenda cultivar algo e a maiores xúntase a todo iso a falta de atmosfera, o buraco de ozono e a entrada directa de emisións de raios UV e X que nos obrigarán a vivir baixo teito e saír a pasear co escafandro posto. Sen embargo, como vai nos xenes da nosa condición superar desafíos, aí temos ó arquitecto dinamarqués, Bjarke Ingles, contratado polos Emiratos Árabes para construír unha Mars Science City no deserto de Dubai. Toda unha cidade marciana aquí na terra para ir probando, de cara a esa ansiada colonización que os árabes estes agardan facer efectiva dentro de exactamente cen anos. Trátase de simular a vida no planeta veciño dentro dunha serie de cúpulas destinadas a albergar unha grande urbanización construída con tecnoloxía 3D e usando a mesma area do deserto.

     Xa sabemos que non é a primeira vez que se fixeron experimentos deste tipo, concretamente en distintos lugares dos EE.UU. aparentando a colonización dun planeta ou da mesma Lúa, e cada pouco tamén vemos como algún millonario excéntrico se amosa ansioso por organizar viaxes turísticos para dentro de tres ou catro anos. Pero unha cousa é ir a Marte, sacar un selfie e volver, e outra moi diferente é ficar alí e iniciar toda unha vida coma quen carga coa maleta da emigración. Fáltalle moito á tecnoloxía e, sobre todo, fáltalle moito á nosa singular maneira de relacionarnos co medio.
     Mais, fantasías aparte, o que si me atrae deste proxecto é o desafío construtivo que supón a idea deste arquitecto, procurando combinar o económico co ambiental e o práctico co fermoso, sen renunciar á función social que a súa disciplina ten en por si. A pesares de que, a día de hoxe, tal e como se presentou este reto en distintos medios, todo ese conglomerado paréceme máis un parque temático ca outra cousa.
      Á fin, tamén el, a todo isto que semella un xogo, defíneo como a ilusión dun cativo que querendo ser astronauta se fixo arquitecto, e agora combina ó neno co home para lograr este desafío a base de cúpulas que se conectan entre si e dentro das que vai haber leiras, ríos, museos, tendas e domicilios particulares nunha extensión de case douscentos mil metros cadrados no medio do deserto. Todo un centro comercial recibindo a luz do sol cribada polos polímeros da cúpula e cunha temperatura regulable. Supoño, tamén, que sen necesidade de usar paraugas ou antucas nin ter que mirar o calendario lunar ou a previsión do tempo para plantar as cebolas ou o ceboliño.
 
(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria da edición Barbanza de La voz de Galicia)

xoves, 19 de abril de 2018

O ARQUIPÉLAGO DO INSOMNIO


Por Pepe de Rocaforte
            Cando levo unha temporada sen atopar unha lectura que me convenza, case sempre me queda o recurso de botar man dun libro de António Lobo Antunes. E nunca me falla. Pero hoxe... Hoxe animeime a ler “El archipiélago del insomnio”, novela que tiña na casa desde hai sete ou oito anos e que non me puxera a ler antes, á espera de ter o texto en portugués, “O arquipélago da insónia”.
            Paréceme que esta debeu ser a derradeira novela que lle verteu ó castelán Mario Merlino, un tradutor de quen me parecían moi aceptables as versións que facía xa hai anos dos artigos do autor portugués para o suplemento de libros de “El País”. Pero pouco a pouco empeceille a percibir certas disonancias, que agora me parece ver ampliadas nesta novela.
            Polo tanto non sei se a opinión que me formei  deste libro será inxusta e se tivese diante o texto en portugués opinaría de xeito distinto. Pero como non o teño, comentarei a impresión que me causou en castelán.
            En primeiro lugar: Lobo Antunes parece sentirse moi a gusto co modo narrativo no cal semella estar definitivamente asentado. E dá a impresión de terlle ben collida a música, pero o que nesta novela lle falla é a letra. ¿Ou será ó revés? ¿Que lle ten ben collida a letra e o que lle falla é a música? Non o teño moi claro.
            A estrutura narrativa, repito, tena moi clara, aínda que fracciona o relato cada vez algo máis do que, ó meu parecer, sería conveniente. Ó mellor faino para lle dar ó lector parte do traballo que a el lle leva construír a obra. Por outro lado, parece que cada vez cústalle máis meterse nas personaxes e ós seus monólogos fállalle un pouco a harmonía necesaria para facelos cribles.
            Hai cousa xa duns vinte anos, Antunes dicía nunha entrevista que se lle empezaba a aproximar o seu período de seca narrativa, de esterilidade creativa, porque despois dos sesenta anos un autor xa non pode escribir nada de interese. Non eran exactamente as súas palabras, pero como non teño de man o texto orixinal, dou o que me parece unha idea bastante aproximada.
            ¿Será eso? ¿Que o que se escribe despois dos sesenta anos xa nin por aproximación se pode achegar ás mellores obras escritas anteriormente? Non o sei, aquí deixo a miña impresión, á espera de volver ter nas mans outra novela de Lobo Antunes, pero en portugués por se acaso, aínda que non sei como o porá en castelán Antonio Sáez Delgado, o seu novo tradutor.

sábado, 14 de abril de 2018

Un bo encabezamento


  
               

     Imaxinade por un intre a alguén que ó cabo do día recibe tantas cartas que necesita dun secretario que llas cribe. ¿A cal lle vai dar máis importancia despois de ler un feixe de remites descoñecidos?. Suponse que a quen mellor o engaiole. Igual que cando entramos nunha librería a escoller a próxima lectura, que se non nos convence nos primeiros parágrafos o libro fica condenado ó po do andel.
     Por iso teño para min que o seguinte parágrafo ó “Querido”, “Amado” ou “Estimado” dunha carta (ou dun e-mail) é o que realmente vai captar o interese do destinatario, sobre todo cando se trata de pedir algo; máis aínda co corpo da mesma con toda clase de xustificacións e explicacións. Ese primeiro parágrafo ha de levar certa dose de sedución para facerlle notar ó receptor o proveitoso que para el será atender o requirimento do solicitante.
     Podería relacionar aquí as respostas que recibín en contestación a algunha solicitude de información, pero sobre todo podería enumerar o amplo feixe de silencios, daqueles a quen non souben engaiolar e non portaron pola miña curiosidade sobre algún tema, dando a calada por resposta. Son consciente de que algún outro silencio foi por non saber que responder, e os  menos por dirixir a dúbida a unha canle equivocada. Con todo sempre lle botei a culpa, ou polo menos sempre contemplei a posibilidade de que a falta de contestación estivese motivada por non saber chamar a atención cun adecuado encabezamento. Pero tamén hai quen sabe recoñecer o seu descoñecemento modestamente e non por iso deixa de contestar, con humildade e solidariedade, tal como o demostra a carta que conservo de J. L. Sampedro aportándome información sobre un asunto etnográfico que el recolle nunha novela súa, e sen entrar en detalles máis ou menos científicos, si me aporta datos xeográficos e temporais de moita valía.
     Sen dúbida, a arte do ben pedir está nesas primeiras liñas capaces de fascinar, animar e captar a atención lectora. E se se consegue, podemos ter por ben seguro que a carta será lida e atendida de cabo a rabo. Por desgracia, en moitos casos, preguntas fundamentais caeron en saco roto por falta de engado e sedución en parágrafo tan fundamental.
     De quen se di que si soubo escribir un bo encabezamento é do matemático Robert Langlands, a quen en 1967, con trinta anos, xa lle andaba na cabeza o que co tempo sería a súa “teoría das representacións” que tantos galardóns lle aportou, e como naquela idade Langlands era tan só un novato profesor universitario, quixo expoñer as súas dúbidas con alguén máis douto e experimentado, como era o matemático André Weil, a quen lle escribiu o que no mundo das ciencias se considera un encabezamento de antoloxía, a pesares de que a min, despois de lelo e relelo dáme a impresión de que o estado de ánimo de Weil cando lle chegou o carteiro tivo que ter moita influencia:
     “Se desexa lela como unha pura especulación, sentiríame agradecido, e se non estou seguro de que terá unha papeleira ó alcance da man”.
     E si, Weil leu a extensa carta de dezasete folios e contestoulle. Intercambiaron opinións e Langlands, como dixen, acadou ó largo da súa vida os maiores galardóns no campo das matemáticas desenrolando o tema alí exposto. Agora quédame unha dúbida: ¿Que pasaría se Weil  tirase coa carta á papeleira?.